اثرات کمبود اکسیژن بر مغز

اثرات کمبود اکسیژن بر مغز

 

مغز برای زنده ماندن به طور مستمر به اکسیژن نیاز دارد. اگر اکسیژن رسانی به مغز قطع شود، عملکرد مغز بلافاصله مختل می‏شود و می‏تواند به سرعت آسیب‏های  غیرقابل جبرانی را به مغز وارد نماید. این به عنوان آسیب مغزی هیپوکسیک شناخته می‏شود. در این مقاله ما به بررسی اثرات کمبود اکسیژن بر مغز و علل آن خواهیم پرداخت.

علل بسیاری برای مشکل کمبود اکسیژن در مغز شناخته شده است که می‏توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • ایست قلبی یا تنفسی
  • ضربان نامنظم قلب یا عملکرد ضعیف عضله قلب پس از حمله قلبی، و در نتیجه تأمین خون در مغز به اندازه کافی نباشد.
  • فشار خون بسیار کم (شوک)، ناشی از خونریزی‏های شدید یا اختلال در عملکرد قلب
  • خفگی
  • غرق شدن
  • حمله آسم بسیار شدید
  • عارضه بیهوشی عمومی
  • قرار گرفتن در ارتفاعات
  • استنشاق دود غلیظ مانند دود ناشی از آتش سوزی
  • استنشاق مونواکسیدکربن
  • مسمومیت
  • مصرف بیش از حد دارو
  • شوک الکتریکی
  • فشار روی لوله تنفسی
  • آپنه خواب
  • التهاب یا زخم بافت ریه

 

اثرات کمبود اکسیژن بر مغز

اثرات آسیب مغزی هیپوکسیک، که در آن مغز دچار کمبود اکسیژن می‏شود، می‏تواند دارای علائم خفیف و کوتاه مدت و یا علائم شدید و طولانی مدت باشد. علائم خفیف مانند سرگیجه و مشکلات تمرکز و علائم شدید و طولانی مدت شامل اختلال در بینایی، گفتار و حافظه می‏باشد.

بدن برای بدست آوردن اکسیژن کافی مورد نیاز اکسیژن تلاش خواهد کرد و برای نیل به این هدف جریان خون در مغز را افزایش خواهد داد. با این حال، تنها می‏توان جریان خون مغز را تا حدود دو برابر سطح طبیعی افزایش داد. اگر برای جبران کمبود اکسیژن، اکسیژن کافی به مغز نرسد، عملکرد مغز مختل شده و علائم آشکار می‏شوند.

 

آسیب خفیف هیپوکسیک

اگر اثر کمبود اکسیژن بر مغز خفیف باشد، در تمرکز، توجه، هماهنگی بین حرکات بدن و حافظه کوتاه‏مدت مشکل بوجود خواهد آمد که ممکن است در ابتدا این علائم نسبتاً ضعیف باشند. علاوه بر علائم گفته شده ممکن است سردرد، سرگیجه، افزایش میزان تنفس و تعریق، محدودیت در بینایی، احساس بی‏حسی یا گزگز وجود داشته باشد.

 

آسیب شدید هیپوکسیک

با بیشتر شدن درجه کمبود اکسیژن مغز، آشفتگی، تحرک یا خواب‏آلودگی همراه با سیانوز ظاهر می‏شود- یک رنگ مایل به آبی روی پوست- نشان‏دهنده کاهش اکسیژن خون است که اغلب اطراف لب‏ها، دهان و نوک انگشتان آشکار می‏شود. ممکن است لرزش در ‏اندام و تشنج نیز وجود داشته باشد که هر دو نتیجه اثرات مخرب کمبود اکسیژن بر روی مغز است. اگر کمبود اکسیژن شدید باشد، منجر به از دست دادن هوشیاری و کما می‏شود.

سلول‏های عصبی مغز نیاز زیادی به انرژی به ویژه اکسیژن دارند. اگرچه کمبود اکسیژن ممکن است به سلول‏های مغزی آسیب برساند، اما اثر کمبود اکسیژن در بدن ممکن است بعضی از اندام‏ها بیشتر از سایر اندام‏های بدن تحت تأثیر قرار دهد.

 

پزشکان چگونه کمبود اکسیژن مغز را تشخیص می‏دهند؟

برای تشخیص کمبود اکسیژن، پزشک معاینه فیزیکی را برای گوش دادن به قلب و ریه‏های شما انجام می‏دهد. هر گونه ناهنجاری در این اندام‏ها می‏تواند نشانه کمبود اکسیژن در خون باشد. همچنین پزشک، پوست، لب‏ها یا ناخن‏های بیمار را بررسی می‏کند تا ببیند که آیا مایل به آبی هستند یا خیر.

پزشکان از آزمایشات زیر برای بررسی سطح اکسیژن خون شما استفاده می‏کنند، از جمله:

پالس اکسیمتری: حسگری که روی انگشت شما می‏لغزد میزان اکسیژن خون را اندازه‏گیری می‏کند. استفاده از پالس اکسیمتری بدون درد است. بسیاری از پزشکان در هر بار مراجعه بیمار از آن به طور معمول برای بررسی میزان اکسیژن خون بیمار استفاده می‏کنند.

آزمایش گاز خون شریانی: برای اندازه‏گیری سطح اکسیژن خون از سرنگ برای گرفتن نمونه خون از رگ بدن بیمار استفاده می‏شود.

آزمایشات تنفسی دیگر: این آزمایش شامل تنفس در لوله‏هایی است که به رایانه یا ماشین‏های دیگر متصل هستند.

 

پزشکان چگونه اثرات کمبود اکسیژن بر مغز را درمان می‏کنند؟

هدف از درمان این نوع از بیماری‏ها افزایش سطح اکسیژن در خون است. پزشکان می‏توانند از داروها برای درمان بیماری‏هایی که زمینه هیپوکسمی در مغز هستند استفاده کنند. این داروها اغلب از طریق دستگاه استنشاقی تجویز می‏شوند که به بیمار امکان می‏دهد دارو را در ریه‏های خود تنفس کنند.

در موارد شدیدتر کمبود اکسیژن در خون، پزشکان ممکن است اکسیژن‏درمانی را تجویز کنند. افراد معمولاً اکسیژن اضافی را از طریق دستگاه اکسیژن‏ساز و از طریق لوله‏هایی به نام کانولا (لوله) دریافت می‏کنند که در خارج از بینی وصل می‏شود یا از طریق ماسک تنفسی بیمار می‏تواند اکسیژن را دریافت کند. محل و مدت زمان دریافت اکسیژن‏درمانی در افراد مختلف براساس نیازهای آنها است. در هنگام مسافرت یا در بیمارستان یا حتی در خانه، بیماران می‏توانند اکسیژن مورد نیاز را از طریق دستگاه‏های اکسیژن‏ساز قابل‏حمل دریافت کنند.

 

آیا می‏توان از اثرات کمبود اکسیژن بر مغز جلوگیری کرد؟

مراحل و روشهایی وجود دارد که بیماران می‏توانند به منظور جلوگیری از بازگشت هیپوکسمی پس از درمان انجام دهند. برای افزایش سطح اکسیژن در خون، پزشک ممکن است موارد زیر را توصیه کند:

  • تمرینات تنفس عمیق
  • ورزش‏های ملایم مانند پیاده‏روی یا یوگا
  • داشتن رژیم غذایی سالم
  • نوشیدن مقدار زیاد آب
  • ترک سیگار

 

چشم انداز بیماران مبتلا به کمبود اکسیژن در مغز چیست؟

اثرات کمبود اکسیژن بر مغز با درمان از بین می‏رود. بسته به علت، افراد مبتلا به هیپوکسمی ممکن است یکبار یا به طور مداوم نیاز به درمان داشته باشند. پزشک شما، برای مدیریت شرایط خود به شما راهنمایی و کمک خواهد کرد تا بتوانید زندگی فعال و سالمی داشته باشید.

 

چه موقع باید به پزشک مراجعه کنید؟

در صورت مشاهده علائم هیپوکسمی به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان به موقع می‏تواند جلوی بدتر شدن شرایط و ایجاد عوارض خطرناک را بگیرد.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *